Sedef Hastalığı Sadece Bir Cilt Hastalığı mı?

Sedef Hastalığının Öteki Yüzü…



Sedef hastalığı (psoriasis) toplum genelinde %1-3 oranında görülen kronik inflamatuar (iltihabi reaksiyon oluşturan) bir hastalıktır.49 Bu hastalık deri üzerinde hızlı gelişen, sedef rengi kepeklerle kaplı kaşıntılı, kuru ve kırmızı yama tarzında deri alanlarıyla kendini gösterir.50

Sedef hastalığı bağışıklık sistemindeki değişiklikler açısından kalp-damar hastalıkları, obezite, diyabet, depresyon ve inflamatuar artrit gibi birçok yaygın görülen hastalıkla ortak özellikler taşır. Kronik inflamatuar hastalıklarda eş zamanlı olarak çeşitli başka hastalıklar ve bozukluklar da ortaya çıkmaktadır. Eş zamanlı hastalıkların sıklığı yaş ilerledikçe ve hastalık şiddetlendikçe artmaktadır. 65 yaşın üzerindeki sedef hastalarının yaklaşık yarısında en az 3 eş zamanlı başka hastalık görülmektedir. Bu tip hastalıkların eşlik etmesi hastanın fiziksel kısıtlanmalarını artırarak önemli sorunlara yol açabilir.51


Sedef hastalığıyla ilişkili eş zamanlı hastalıklarda bağışıklık sistemindeki benzer bozuklukların yanı sıra ortak genler de rol oynuyor olabilir. Sedef hastalığı ve psoriatik artritte TNF-alfa ve HLA-Cw6 geni bu duruma örnek olarak verilebilir.51 TNF-alfa hastalık gelişiminde rol oynayan önemli aracı maddelerden birisidir. TNF-alfa üzerinden etkili ilaçlar hem sedef hastalığı hem de eşlik eden hastalıklar üzerinde yararlı etkiler göstermektedir.52

Son yıllarda sedef hastalığına eşlik eden hastalıklarda kronik iltihabi reaksiyonun (inflamasyon) rolü üzerinde durulmaktadır. Kronik iltihabi reaksiyonun metabolik ve damar sistemiyle ilgili bozuklukların gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir. İltihabi reaksiyon ile ilişkili aracı maddelerin (sitokin) damar sertliği (ateroskleroz) ve insülin direncine, bunun sonucunda da hipertansiyon ve tip 2 diyabet gelişimine neden olduğu öne sürülmektedir.49

Yapılan çalışmalar şiddetli sedef hastalığı olanlarda toplum geneline göre ölüm oranının yükseldiğini düşündürmektedir. Hastalığı başlama yaşı, şiddeti ve eşlik eden hastalıklar ölüm oranındaki artışta rol oynayabilir. Bu durum erken tanı ve tedavinin önemini ortaya koymaktadır.51

Araştırmalar orta şiddetli-şiddetli sedef hastalığının kronik iltihabi bir barsak hastalığı olan Crohn hastalığı, metabolik sendrom, kalp-damar hastalıkları, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, depresyon, uyku bozukluğu, sigara kullanımı ve mide asidinin yemek borusuna kaçtığı reflü hastalığı gibi eş zamanlı bozukluklar ile birlikte görülebildiğini göstermektedir.52,53


Sedef hastalığına eşlik eden hastalıklar

Psoriatik artrit

Sedef hastalarının %30’a varan bölümünde psoriatik artrit gelişebilir. Bu durumda eklemlerde ve eklem çevresinde kızarıklık, katılık ve şişme görülebilir. En sık 30 ile 50 yaşları arasında ortaya çıkar. Bağışıklık sistemi, genler ve çevresel faktörlerin hastalığın ortaya çıkışında rol oynadığı düşünülmektedir. Hastalığın erken tanı ve tedavisi ağrı ve iltihabi reaksiyonun ortadan kaldırılması açısından büyük önem taşır ve ilerleyici eklem harabiyetinin önlenmesine yardımcı olur.54



Crohn hastalığı

Çalışmalar, sedef hastalığı olmayanlarla karşılaştırıldığında, sedef hastalarında Crohn hastalığının 7 kat daha sık ortaya çıktığını göstermiştir.49 Sindirim sisteminin içini döşeyen tabakada iltihabi reaksiyon ile kendini gösteren Crohn hastalığında karın ağrısı/krampları, şiddetli ishal, dışkıda kan, bağırsak yüzeyinde ülserler, iştah azalması, kilo kaybı ve hatta beslenme bozukluğu gibi durumlar ortaya çıkabilir. Bu hastalık sırasında gözlenebilen diğer belirti ve bulgular arasında ateş, halsizlik, eklem iltihabı, göz iltihabı, deri bozuklukları, karaciğer/safra kanalı iltihabı ve çocuklarda büyüme geriliği ya da cinsel gelişim bozukluğu yer almaktadır.53

Crohn hastalığı ve diğer bir iltihabi barsak hastalığı olan ülseratif koliti bulunan hastalarda da sedef hastalığının daha sık oluştuğu gösterilmiştir.49


Metabolik sendrom

Metabolik sendrom karın bölgesinde şişmanlık (bel çevresi >102 cm [erkeklerde] ya da >88 cm [kadınlarda]), kan şekeri düzenlenmesinde bozulma (insülin direnci), kan yağlarından trigliseridlerin yüksekliği ve HDL (iyi) kolesterol düşüklüğü ve yüksek tansiyonun 3 veya daha fazlasının bir araya gelerek oluşturduğu bir tablodur. Bu durumların tümü tek başına ya da sinerjik olarak kalp-damar hastalıkları riskini artırmaktadır. Bu özelliklerden en az üçünün bulunması metabolik sendrom tanısı koydurur.49,52

Yapılan çalışmalar sedef hastalarında metabolik sendromun daha sık görüldüğünü ortaya koymuştur. Sedef hastalarında şeker hastalığının 2.5, yüksek tansiyonun 3, koroner kalp hastalığının 2 ve kan yağlarında bozukluğunun 2 kat daha fazla olduğu saptanmıştır.49


Şişmanlık (obezite)

Şişmanlık sedef hastalığıyla ilişkili hastalıkların önemli bileşenlerinden birisidir. Sedef hastalarında şişmanlık görülme sıklığı toplum genelinden daha yüksektir. Şişmanlık ölçümlerinden birisi olan beden kütle indeksi (BKİ) özellikle kadın sedef hastalarında toplum genelinden daha yüksektir. Bu nedenle BKİ’nin 30’un üzerinde olmasının sedef hastalığı gelişme riskini artırdığı ileri sürülmektedir. Ayrıca BKİ’nin 25’in üzerinde olduğu hastalarda sedef hastalığı daha kötü seyretmektedir.49


Genel kalp-damar hastalığı riski



Son zamanlarda yapılan çalışmalarda şiddetli sedef hastalığında, eşlik eden başka risk faktörleri olmadan da kalp-damar hastalığı riskinin arttığı gösterilmiştir. Ayrıca, sedef hastalarında kalp-damar hastalığın riskindeki yükselmenin depresyon, alkol, şişmanlık ve sigara kullanımı gibi risk faktörlerine de bağlı olduğu düşünülmektedir.49

Sedef hastalığındaki kronik iltihabi süreç damarların içini döşeyen endotel tabakasında hasara yol açmaktadır. Bu durum sedef hastalarında daha yüksek oranlarda görülen sigara kullanımı, şişmanlık, insülin yüksekliği ve yüksek tansiyon gibi endotel bozukluğuna yol açan koşullarla birlikte koroner kalp hastalığı riskini yükseltmektedir.49

Kanser

Sedef hastalığı bağışıklık sistemindeki bozukluklar sonucu gelişen bir hastalık olduğu için bu hasta grubunda lenf kanseri (lenfoma) gelişme eğiliminin daha yüksek olduğu ileri sürülmüştür. Sedef hastalığı olan 150 binden fazla hastayı kapsayan bir çalışmada bu hastalarda lenfoma gelişme riski daha yüksek bulunmuştur.49


Akciğer hastalıkları

Sedef hastalığında kronik obstrüktif akciğer hastalığının (KOAH) daha sık görüldüğünü gösteren çalışmalar vardır. Toplam 12.504 psoriasisli hastada yapılan çalışmada sedef hastalarının %5.7’sinde KOAH saptanmıştır. Bu durum sedef hastalığında KOAH riskinin yükseldiğini düşündürmektedir.49

Sigara

Sedef hastaları arasında sigara içme oranı toplum genelinden daha yüksektir. Yapılan bir çalışma sedef hastalarının %65’inin sigara içtiğini göstermiştir. Ayrıca, günde 20’den fazla sigara içmenin şiddetli sedef hastalığı gelişme riskini 10 kat arttırdığı saptanmıştır.49


Alkol

Sedef hastalığında gerek dış görünüş, psikososyal durum, kişisel ilişkiler ve günlük aktivitelerde yaşanan sorunlar gerekse şiddetli hastalıkta görülen fonksiyon kayıpları ve tedavilerle ilişkili sorunlar nedeniyle, hastalar devamlı olarak hastalıkları ile baş etme yolları bulmak zorundadır. Hastalıklarıyla başarılı şekilde baş edemeyen kişilerde alkol kullanımına yatkınlık görülebilmektedir. Bir çalışmada alkol kullanım oranının sedef hastaları arasında %18, deri hastalığı bulunan diğer gruplarda da %2 oranında olduğu gösterilmiştir. Başka bir çalışmada ise sedef hastalarının %17-30’unun değişik derecelerde alkol problemleri olduğu belirlenmiştir.

Alkol kullanımının sedef hastalığının seyrini ve tedavisini olumsuz etkilediği ve ölüm riskini artırdığı bilinmektedir.49


Depresyon

Sedef hastalığının kronik seyri, tam iyileşme sağlanamaması, devamlı kaşıntı, ağrı, kanamalı lezyonlar ve atakların beklenmedik zamanlarda ortaya çıkabilmesi yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle sedef hastalığında depresyon daha sık ortaya çıkmaktadır. Bir çalışmada sedef hastalarının %32’sinde depresyon bulunduğu saptanmıştır. Depresyonun sedef hastalığının tedavisini olumsuz etkilediği, alkol kullanma eğilimine neden olduğu ve kalp-damar hastalığı için risk oluşturduğu düşünülmektedir.49


Sonuç olarak, sedef hastalığı basit bir cilt hastalığı değil, birçok hastalıkla birlikte görülebilebilen karmaşık iltihabi bir hastalıktır. Bu nedenle sedef hastalığında erken tanı büyük önem kazanmaktadır.51

Sedef hastalığında teşhis, tedavi ve diğer konularla ilgili daha ayrıntılı bilgi almak için lütfen bir cilt hastalıkları uzmanına danışınız.

Kaynaklar

49. Gülekon A, Adışen E. Psoriasis ve Komorbiditeler. Turkderm 2008; 42 Özel Sayı 2: 23-25.
50. Mayo Clinic. Psoriasis. http://www.mayoclinic.com/health/psoriasis/DS00193/METHOD=print . Erişim tarihi: 27.12.2011 .
51. Gulliver WP. Importance of Screening for Comorbidities in Psoriasis Patients. http://www.medscape.com/viewarticle/573087. Erişim tarihi: 04.02.2010.
52. Hussain I, Haroon TS. Comorbidities in psoriasis and their therapeutic İmplications. Journal of Pakistan Association of Dermatologists 2009; 19: 63-65.
53. Mayo Clinic. Crohn's disease. http://www.mayoclinic.com/health/crohns-disease/DS00104/METHOD=print&DSEC. Erişim tarihi: 27.12.2011 .
54. National Psoriasis Foundation. Psoriatic arthritis. http://www.psoriasis.org/netcommunity/psoriatic_arthritis. Erişim tarihi: 27.12.2011 .